Thee is na water de meest gedronken vloeistof ter wereld. Dagelijks worden er miljarden koppen thee gedronken, variërend van de snelle Engelse 'milk tea' tot de uiterst formele Japanse theeceremonie. Maar hoe is deze eenvoudige drank, gemaakt van de bladeren van een bescheiden struik, uitgegroeid tot een wereldwijd fenomeen? In dit artikel reizen we terug in de tijd om de rijke geschiedenis van thee te verkennen.
De legende van keizer Shennong
Zoals met veel oude tradities, begint ook de geschiedenis van thee met een legende. Volgens de Chinese mythologie werd thee in het jaar 2737 v.Chr. bij toeval ontdekt door keizer Shennong, die ook wel bekendstaat als de vader van de Chinese landbouw en geneeskunde.
Shennong was een uiterst hygiënische keizer die eiste dat al het drinkwater eerst gekookt werd alvorens het geconsumeerd werd. Op een dag, tijdens een reis met zijn hofhouding, rustte de keizer uit onder een wilde theestruik (Camellia sinensis). Terwijl zijn bedienden water kookten boven een open vuur, woei er door een windvlaag een aantal theeblaadjes in de pot. Het water verkleurde en er steeg een heerlijk geurend aroma op. Nieuwsgierig nam de keizer een slok en was meteen gefascineerd door de verfrissende werking en de bijzondere smaak. De theecultuur was geboren.
"Thee wekt de geest, zuivert de gedachten en verdrijft de loomheid." – Lu Yu, Cha Jing (780 n.Chr.)
Van medicijn tot sociale drank
Hoewel de legende spreekt van onmiddellijk genot, werd thee in de eerste eeuwen na de ontdekking vooral medicinaal gebruikt. De bladeren werden gekauwd of gekookt in bittere soepen om vermoeidheid tegen te gaan, de spijsvertering te bevorderen en wonden te zuiveren.
Tijdens de Tang-dynastie (618-907 n.Chr.) veranderde thee van een medicijn in een nationale drank en een verfijnde kunstvorm. In deze periode schreef de dichter en theemeester Lu Yu de Cha Jing (Het Boek van de Thee). Dit was het allereerste handboek dat de theecultuur beschreef: van de ideale grondsoorten en het plukken van de bladeren tot de exacte watertemperatuur en het juiste theeservies. Thee drinken werd een spirituele handeling, nauw verbonden met het taoïsme en het boeddhisme.
Zen en de Japanse theeceremonie
In de 9e eeuw brachten boeddhistische monniken theezaden van China naar Japan. Zij gebruikten de thee om wakker te blijven tijdens hun urenlange meditatiesessies. In de loop der eeuwen ontwikkelden de Japanners hun eigen unieke theecultuur, die in de 16e eeuw zijn hoogtepunt bereikte met de creatie van de Chanoyu (de Japanse theeceremonie) onder leiding van theemeester Sen no Rikyu.
In deze ceremonie, die draait om harmonie (Wa), respect (Kei), zuiverheid (Sei) en rust (Jaku), wordt gemalen groene thee (Matcha) op uiterst precieze wijze bereid en gedronken. Het werd een oefening in mindfulness, waarbij elk detail in de theekamer een diepere filosofische betekenis had.
De Nederlandse VOC brengt thee naar Europa
Tot aan de 17e eeuw was thee een exclusief Aziatisch geheim. Dat veranderde in 1610, toen een Nederlands schip van de Vereenigde Oostindische Compagnie (VOC) de allereerste lading groene thee vanuit Japan naar Amsterdam bracht. Enkele jaren later volgde ook de import van zwarte thee uit China.
In het begin was thee in Europa onvoorstelbaar duur. Het was een luxe statusartikel dat alleen gedronken kon worden door de koninklijke hoven en de rijke aristocratie. Rijke Amsterdamse dames toonden hun welstand door speciale 'theekamers' in te richten en theekransjes te organiseren, compleet met zilveren theepotten en kostbaar Chinees porselein.
Gedurende de 18e eeuw steeg de import via de VOC echter zo snel dat de prijzen daalden en thee beschikbaar werd voor de gewone burger. Het verving langzaam maar zeker bier en jenever als de standaard ochtenddrank en legde het fundament voor de hedendaagse theecultuur in Nederland en de rest van Europa.
Het erfgoed vandaag de dag
Bij Golden Leaves eren we deze eeuwenoude geschiedenis door vast te houden aan de hoogste kwaliteitsstandaarden. Onze passie voor losse thee komt rechtstreeks voort uit de tradities van de Chinese theemeesters en de verfijning van de Europese theesalons. Elke slok Golden Leaves thee is een ontmoeting met duizenden jaren geschiedenis.